മൗലാനാ അബുൽ ഹസൻ അലി നദ്‌വി രചിച്ച "Life and Mission of മൗലാന ഇല്യാസ്" എന്ന ഗ്രന്ഥം പൂർത്തിയായതിനെ തുടർന്ന് മൗലാനാ മൻസൂർ നുഅ്മാനി എഴുതിയതാണ് താഴെ.

മുഖവുര

അര നൂറ്റാണ്ടിലേറെ മുമ്പ്, ഞാൻ ദാറുൽ ഉലൂം ദയൂബന്ദിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലത്താണ് മൗലാനാ ഇല്യാസിനെ കുറിച്ച് ഞാൻ കേട്ടത്. പേരിന് മാത്രം മുസ്‌ലിംകളായിരുന്ന മേവാത്തിലെ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് കലിമയും നമസ്കാരവും പഠിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ കുട്ടികളുടെ പ്രാഥമിക മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി മദ്രസകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് ഞാൻ കേട്ടത്.

പിന്നീട്, ഡൽഹി സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ഏതാനും തവണ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടുമുട്ടി. അക്കാലത്ത്, മൗലാനാ ഇല്യാസിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെയും കുറിച്ച് അറിയാൻ എനിക്ക് താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ കൂടിക്കാഴ്ചകൾക്കിടയിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിന്റെയും സ്വഭാവത്തിന്റെയും അതുല്യമായ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ചും, തിളങ്ങുന്ന മതവികാരത്തെക്കുറിച്ചും, സമാനതകളില്ലാത്ത പരിശ്രമത്തെക്കുറിച്ചും ഞാൻ അജ്ഞനായി തുടർന്നു.

മൗലാനാ ഇല്യാസിനോടുള്ള വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അടുപ്പം

എന്നിരുന്നാലും, 1940-ന് അടുപ്പിച്ച്, വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിലൂടെ മൗലാനയുടെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹത്തിന്റെ തബ്‌ലീഗ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും എനിക്ക് ഒരു ധാരണ ലഭിച്ചു. അതേ കാലയളവിൽ, മൗലാനാ സയ്യിദ് അബുൽ അഅ്‌ലാ മൗദൂദിയുമായി എനിക്ക് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രഹണശക്തിയും വിവേകവും എന്നെ ഏറെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു.

മൗലാനാ ഇല്യാസിനെ കാണാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് നേരിട്ട് അറിവ് നേടാനും അദ്ദേഹം നിസാമുദ്ദീനിലേക്ക് (ഡൽഹി) പോയി. മൗലാനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്ന മേവാത്തും അദ്ദേഹം സന്ദർശിച്ചു. തുടർന്ന്, തന്റെ 'തർജുമാനുൽ ഖുർആൻ' എന്ന മാസികയിൽ, ആ യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ വിവരിച്ചുകൊണ്ടും തബ്‌ലീഗ് പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് ഉയർന്ന അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും അദ്ദേഹം ഒരു ലേഖനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ആ ലേഖനം എന്നെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു.

എന്റെ സുഹൃത്തും ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ (Life and Mission of മൗലാന ഇല്യാസ്) രചയിതാവുമായ മൗലാനാ സയ്യിദ് അബുൽ ഹസൻ അലി നദ്‌വി ഏറെ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുകയും മൗലാനാ ഇല്യാസിനെ കണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൗത്യത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ബന്ധിതനാവുകയും ചെയ്തു. തദ്‌ഫലമായി അദ്ദേഹം മൗലാനാ ഇല്യാസിനെ ഇടയ്ക്കിടെ സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങി.

അക്കാലത്ത്, ഞാൻ ബറേലിയിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. മൗലാനാ നദ്‌വിയുമായി ഞാൻ സ്ഥിരമായി കത്തിടപാടുകൾ നടത്തിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കത്തുകളിൽ നിന്ന്, മൗലാനാ ഇല്യാസിലേക്കും തബ്‌ലീഗിന്റെ ആഹ്വാനത്തിലേക്കും കൂടുതൽ കൂടുതൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. എന്നെയും ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു, അങ്ങനെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ഞാനും നിസാമുദ്ദീനിലേക്ക് പോകാൻ തുടങ്ങി. പലപ്പോഴും, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ഒരുമിച്ചാണ് പോയിരുന്നത്.

മൗലാനാ ഇല്യാസിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന നിരീക്ഷണങ്ങൾ

മൗലാനാ ഇല്യാസിനെ അടുത്ത് നിന്ന് നിരീക്ഷിച്ചും, തബ്‌ലീഗ് യാത്രകളിൽ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ചും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ കേട്ടും ഞാൻ രണ്ട് നിഗമനങ്ങളിലെത്തി.

1. മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ആഹ്വാനം ദൂരവ്യാപകമായ ഫലങ്ങളുള്ളതും ഭദ്രമായ തത്വങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതവുമായിരുന്നു. അത് ഒരു ആവേശത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഖുർആൻ, സുന്നത്ത്, സ്വഹാബികളുടെ ജീവിതം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പഠനത്തിന്റെയും ദീനിന്റെ സ്വഭാവത്തെയും ആത്മാവിനെയും കുറിച്ചുള്ള ഗാഢമായ ബോധത്തിന്റെയും ഫലമായിരുന്നു. ശ്രദ്ധാപൂർവ്വമായ ചിന്തയ്ക്ക് ശേഷമാണ് മൗലാനാ ഇല്യാസ് തന്റെ പ്രവർത്തന പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചത്, മുസ്‌ലിംകളുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളുടെയും മതപരമായ പരിഷ്കരണത്തിനും പുരോഗതിക്കും വേണ്ടിയുള്ള പൂർണ്ണ വ്യവസ്ഥയടങ്ങിയ, കൃത്യവും സമഗ്രവുമായ ഒരു പദ്ധതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്നു. വിശ്വാസവും ബോധ്യവും ഇസ്‌ലാമിക ജീവിതരീതിയും ഈമാന്റെ പുനരുജ്ജീവനവും ഉമ്മത്തിൽ സാർവത്രികമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
2. രണ്ടാമത്തേത് മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു. മൗലാനാ ഇല്യാസിനെ ഞാൻ കൂടുതൽ അറിയുന്തോറും അദ്ദേഹത്തോടുള്ള എന്റെ ആദരവ് വർദ്ധിച്ചു. ആത്മീയ പ്രകാശവും ഉൾക്കാഴ്ചയും ലഭിച്ച എന്റെ ചില സുഹൃത്തുക്കൾ, ഇക്കാലത്ത് മൗലാനയുടെ അസ്തിത്വം അല്ലാഹു സുബ്ഹാനഹു വ തആലായുടെ ശക്തിയുടെയും അധികാരത്തിന്റെയും അടയാളവും, ഇസ്‌ലാമിന്റെ ശാശ്വതത്വത്തിന് തെളിവായ തിരുനബി സ്വല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമയുടെ സന്ദേശത്തിന്റെ ഒരു അത്ഭുതവുമാണെന്ന് സമ്മതിച്ചു. അത്തരക്കാർ സ്വഹാബികളുടെ മതവികാരത്തെക്കുറിച്ചും ഇസ്‌ലാമിന്റെ പ്രാരംഭ ദശകങ്ങളിലെ പ്രതാപത്തെക്കുറിച്ചും ഒരു ഏകദേശ ധാരണ ഞങ്ങൾക്ക് പകർന്നു നൽകി.

മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ സഹവാസത്തിൽ, ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ദിവ്യപുരുഷന്മാരുടെ ജീവിതവിവരണങ്ങൾ എത്ര വിശദമായാലും, അവരുടെ വ്യതിരിക്തമായ വ്യക്തിഗുണങ്ങളോടും യഥാർത്ഥ ധാർമ്മികവും ആത്മീയവുമായ ശ്രേഷ്ഠതയോടും അവയ്ക്ക് പൂർണ്ണമായ ബന്ധമില്ലെന്നും എനിക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടു. എഴുത്തുകാരന്റെയോ ജീവചരിത്രകാരന്റെയോ സ്വാഭാവിക ചായ്‌വും സംഭവങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ ഒരു പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.

ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഗുരുക്കന്മാരോടൊപ്പമുള്ള എന്റെ വാസകാലത്ത്, തിരുനബിയുടെ ജീവചരിത്രമെഴുതിയവരും ഹദീസ് സമാഹർത്താക്കളും കാണിച്ചതിലും കൂടുതൽ ആധികാരികതയ്ക്കും സൂക്ഷ്മതയ്ക്കും വേണ്ടി ആരും നിലകൊണ്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, അവർ ആത്യന്തികമായി എഴുതപ്പെട്ട വാക്കിന് കൈമാറാൻ കഴിയുന്നത് മാത്രമേ വിവരിച്ചിട്ടുള്ളൂ എന്ന് ഞാൻ അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞു.

എന്നിരുന്നാലും, ചരിത്രകാരന്മാരും ജീവചരിത്രകാരന്മാരും സംരക്ഷിച്ചത്, ഓർമ്മയിലൂടെയും വാമൊഴിയായും മാത്രം നമ്മിലേക്ക് എത്തിയേക്കാവുന്ന വിവരണങ്ങളേക്കാൾ തീർച്ചയായും ഏറെ വിലപ്പെട്ടതും വിജ്ഞാനപ്രദവുമാണ്.

അതിനാൽ, അത്തരം ക്രമീകരണങ്ങളൊന്നും ചെയ്യപ്പെടാത്ത ആളുകളെക്കുറിച്ച് ഇന്ന് വളരെ കുറച്ചേ അറിവുള്ളൂ എന്ന് നാം കാണുന്നു. ഈ പരിഗണനകളാൽ പ്രേരിതനായി, മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ട വാക്യങ്ങൾ ഞാൻ കുറിച്ചെടുക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദത്തോടെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് തന്നെ അവ അൽ-ഫുർഖാനിൽ ഞാൻ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, ഈ വചനങ്ങളുടെ ഒരു സമാഹാരം ഗ്രന്ഥരൂപത്തിൽ പുറത്തിറക്കി, അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഈ പുസ്തകത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ജീവചരിത്രം എഴുതാനുള്ള തീരുമാനം

മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ജീവചരിത്രം എഴുതണമെന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ അതിന് പൂർണ്ണമായി മനസ്സുറപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തന്റെ ആഹ്വാനത്തെ തന്നോട് തന്നെ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നതിനെ മൗലാനാ ഇല്യാസ് കടുത്ത രീതിയിൽ എതിർത്തിരുന്നു. തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത്, ആ ബന്ധത്തിൽ തന്റെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നത് പോലും അദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടമായിരുന്നില്ല.

ആത്മാർത്ഥതയും സ്വയം മറയ്ക്കലും കൂടാതെ, മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ഈ ജാഗ്രതയും കരുതലും പ്രധാനപ്പെട്ട മതപരമായ പരിഗണനകളിൽ നിന്നാണ് ഉടലെടുത്തത്. എന്നാൽ, മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി പാലിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല എന്ന് സമ്മതിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

ചിലപ്പോൾ, പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ താൽപ്പര്യാർത്ഥം, അതിന്റെ സ്ഥാപകന്റെ സമർപ്പണ മനോഭാവം, മതവികാരം, ദീനിനോടുള്ള കരുതൽ എന്നിവ വിവരിക്കുകയും, അതിന്റെ നിയമങ്ങളും തത്വങ്ങളും വിശദീകരിക്കുമ്പോഴോ അതിന്റെ ഫലങ്ങളുടെ പ്രകടനങ്ങൾ വിവരിക്കുമ്പോഴോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ വിവരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ആവശ്യമായി വന്നു.

ഇതെല്ലാം കണക്കിലെടുത്ത്, നിസാമുദ്ദീനിലെ എന്റെ വാസകാലത്ത്, മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ മാരകമായ രോഗാവസ്ഥയിൽ, തബ്‌ലീഗ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വിശദമായ വിവരണം ഉൾപ്പെടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രം എഴുതപ്പെടണം എന്ന ചിന്ത വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ മനസ്സിലുദിച്ചു. അക്കാലത്ത് അവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന മൗലാനാ സയ്യിദ് അബുൽ ഹസൻ അലി നദ്‌വിയുമായി ഞാൻ ഇത് ചർച്ച ചെയ്തപ്പോൾ, അദ്ദേഹവും ഇതേ ചിന്തയിലാണെന്ന് ഞാൻ കണ്ടെത്തി. അദ്ദേഹം കുറിപ്പുകൾ തയ്യാറാക്കാൻ പോലും തുടങ്ങിയിരുന്നു.

എന്തായാലും, മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ മരണശേഷം, ഈ ദൗത്യവുമായി മുന്നോട്ട് പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.

മൗലാനാ സയ്യിദ് അബുൽ ഹസൻ അലി നദ്‌വിയുടെ മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ജീവചരിത്ര രചന

മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ മരണസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴയ സഹപ്രവർത്തകരും ബന്ധുക്കളും മിക്കവരും നിസാമുദ്ദീനിൽ ഒരുമിച്ചുകൂടിയിരുന്നു. അവരിൽ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ മൗലാനാ നദ്‌വി ആ അവസരം ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ കത്തിടപാടുകളും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭ്യമാക്കപ്പെട്ടു. പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളെയും തത്വങ്ങളെയും കുറിച്ച് മൗലാനാ ഇല്യാസ് ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും വിശദമായ കത്തുകൾ എഴുതിയത് മൗലാനാ നദ്‌വിക്ക് തന്നെയായിരിക്കണം.

മറ്റ് ചില സുഹൃത്തുക്കൾ, അദ്ദേഹം ഗ്രന്ഥം എഴുതുകയാണെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, തങ്ങളുടെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ കത്തുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് അയച്ചുകൊടുക്കുകയും മറ്റ് വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. ശൈഖുൽ ഹദീസ് മൗലാനാ സകരിയ്യയുടെ സഹായവും സഹകരണവും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായി.

കയ്യെഴുത്തുപ്രതി തയ്യാറായപ്പോൾ, ഉപദേശത്തിനായി അത് മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ വിശ്വസ്ത സഹപ്രവർത്തകർക്കും അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്കുമിടയിൽ പ്രചരിപ്പിച്ചു. കൃത്യതയിലോ വിശദാംശങ്ങളിലോ ഒന്നും അപൂർണ്ണമായി അവശേഷിക്കാതിരിക്കാൻ, തബ്‌ലീഗ് യാത്രകളിലെ വിവിധ സദസ്സുകളിലും ഇത് വായിച്ചു കേൾപ്പിച്ചു.

ഉപസംഹരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രചയിതാവ് തന്റെ പരിശ്രമത്തിൽ പ്രശംസനീയമായി വിജയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഈ വിഷയത്തോട് ഇതിലും കൂടുതൽ നീതി പുലർത്താൻ ആർക്കും കഴിയുമായിരുന്നില്ല എന്ന് ഞാൻ ഊന്നിപ്പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മൗലാനാ ഇല്യാസുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരാത്ത വായനക്കാർക്ക് ഈ പേജുകളിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് ലഭിക്കുന്ന ഏത് ധാരണയും, അദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആയിരുന്നതിനെക്കാൾ വളരെ കുറവായിരിക്കും.

എന്റെ കാര്യമെടുത്താൽ, മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ അവസാന രോഗാവസ്ഥയിൽ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തെ അടുത്ത് നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള ഭാഗ്യം എനിക്ക് ലഭിച്ചത്, ഓരോ ദിവസവും തലേദിവസം ഞാൻ കരുതിയതിനെക്കാൾ അദ്ദേഹം ഏറെ മഹാനാണെന്ന് എനിക്ക് അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന് ഒരു മടിയും കൂടാതെ എനിക്ക് പറയാൻ കഴിയും.

മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ മരണത്തിന് ഏകദേശം നാല് മാസം മുമ്പ്, ഏറ്റവും ഉന്നത പദവിയിലുള്ള ഒരു ദിവ്യപുരുഷൻ പറഞ്ഞു, "ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം (മൗലാനാ ഇല്യാസ്) മണിക്കൂറിൽ ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ വേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കുകയാണ്." അതിന്റെ പ്രാധാന്യം അപ്പോൾ എനിക്ക് പിടികിട്ടിയില്ല, എന്നാൽ മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ആന്തരികാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാനായപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന യാത്ര ഏതെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ഉപസംഹാരം

മൗലാനാ ഇല്യാസ് തന്റെ പ്രസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ച് പലപ്പോഴും പറയാറുണ്ടായിരുന്നു, അത് (ഇസ്‌ലാമിന്റെ) സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഒരു രത്നമാണെന്ന്. മൗലാനാ ഇല്യാസിനെക്കുറിച്ച് തന്നെ, അതിശയോക്തിയില്ലാതെ, അദ്ദേഹം ആ കാലഘട്ടത്തിന്റെ മഹത്തായ നിധിശാലയിലെ ഒരു മുത്തായിരുന്നു എന്ന് എനിക്ക് പറയാൻ കഴിയും. നമ്മുടെ ഭൗതികവാദ മനസ്സുകൾക്ക് വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസമായി തോന്നുന്ന പലതും സലഫുകളെക്കുറിച്ച് നാം ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വായിക്കുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ആ കാര്യങ്ങൾ മൗലാനാ ഇല്യാസിൽ എന്റെ സ്വന്തം കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് കണ്ടപ്പോൾ, ആയിരം വാദങ്ങളുടെ സഹായത്താൽ പോലും സാധ്യമല്ലാത്ത അത്തരമൊരു സംതൃപ്തി എനിക്ക് ലഭിച്ചു.

ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ (Life and Mission of മൗലാന ഇല്യാസ്), വായനക്കാർ മൗലാനാ ഇല്യാസിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവ്വികരെയും കുറിച്ചുള്ള പ്രസ്താവനകൾ കണ്ടെത്തും, ഇന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതികതയുടെയും ഉപരിപ്ലവതയുടെയും ലോകത്ത് അവ വിശ്വസനീയമല്ലാത്തതായി തോന്നിയേക്കാം. എന്നിരുന്നാലും, രചയിതാവ് അവ പൂർണ്ണമായി പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പുവരുത്തുകയും വിശ്വസനീയ സ്രോതസ്സുകളിലൂടെ തനിക്ക് അറിവായ വസ്തുതകൾ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

വാസ്തവത്തിൽ, മൗലാനാ ഇല്യാസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന മിക്ക സംഭവങ്ങളും ഒരു തബ്‌ലീഗ് യാത്രയിലോ നിസാമുദ്ദീനിലെ തന്റെ വാസകാലത്തോ രചയിതാവിന്റെ സ്വന്തം സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ നടന്നവയാണ്.

ഈ ഗ്രന്ഥം മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ജീവിതത്തെക്കാൾ കൂടുതൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഹ്വാനത്തെയും ദൗത്യത്തെയും കുറിച്ചാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ദീനിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ അതുല്യമായ പരിശ്രമത്തെക്കുറിച്ച് ലോകത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുക എന്നത് രചയിതാവിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായിരുന്നത് സ്വാഭാവികമായിരുന്നു.

മൗലാനാ മൻസൂർ നുഅ്മാനി, ലഖ്‌നൗ ഡിസംബർ 15, 1978