മൗലാനാ മുഹമ്മദ് മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനാണ്. തബ്ലീഗി ജമാഅത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു മൗലാനാ ഇല്യാസ്.
മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ പിതാവ്, മൗലാനാ മുഹമ്മദ് ഇസ്മാഈൽ ന് 4 മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
- ആദ്യ ഭാര്യയിൽ നിന്ന്: മൗലാനാ മുഹമ്മദ്.
- രണ്ടാം ഭാര്യയിൽ നിന്ന്: മൗലാനാ യഹ്യ, മൗലാനാ ഇല്യാസ്, കൂടാതെ ഹുമൈറ ഖാത്തൂനും. മൗലാനാ യഹ്യ ശൈഖുൽ ഹദീസ് മൗലാനാ സകരിയ്യ കാന്ധ്ലവിയുടെ പിതാവാണ്. ഹുമൈറ ഖാത്തൂൻ മൗലാനാ ഇനാമുൽ ഹസന്റെ (തബ്ലീഗിന്റെ മൂന്നാമത്തെ അമീർ) മാതാവാണ്.
1898-ൽ പിതാവ് അന്തരിച്ചതിനുശേഷം മൗലാനാ മുഹമ്മദ് തന്റെ പിതാവിന്റെ സ്ഥാനം നിസാമുദ്ദീനിൽ ഏറ്റെടുത്തു. 1918-ൽ മൗലാനാ മുഹമ്മദ് അന്തരിച്ചതിനുശേഷം മൗലാനാ ഇല്യാസ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വന്നു.
മൗലാനാ സയ്യിദ് അബുൽ ഹസൻ അലി നദ്വി രചിച്ച "മൗലാനാ ഇല്യാസിന്റെ ജീവിതവും ദൗത്യവും" എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നാണ് താഴെയുള്ള ഉദ്ധരണി എടുത്തിരിക്കുന്നത്.
മൗലാനാ മുഹമ്മദ് മാലാഖയെപ്പോലുള്ള സ്വഭാവമുള്ള, സ്നേഹത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും വിനയത്തിന്റെയും മൂർത്തീഭാവമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഏകാന്തത ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു, ഭൗതിക സുഖസൗകര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യം കുറവായിരുന്നു. തന്റെ പിതാവ് (മൗലാനാ മുഹമ്മദ് ഇസ്മാഈൽ) അന്തരിച്ചതിനുശേഷം അദ്ദേഹം നിസാമുദ്ദീനിലെ ബംഗ്ലാ വാലി മസ്ജിദിൽ താമസിച്ചു. ആ മസ്ജിദിൽ മൗലാനാ മുഹമ്മദ് ഇസ്മാഈൽ സ്ഥാപിച്ച ഒരു മദ്രസ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അതിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമേ നൽകിയിരുന്നുള്ളൂ, അതിലെ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും മേവാത്തിൽ നിന്നുള്ള കുട്ടികളായിരുന്നു. അതിന് സ്ഥിരമായ വരുമാന സ്രോതസ്സ് ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, അതിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ പൂർണ്ണമായും അല്ലാഹു സ്വ.ത.യിൽ ഭരമേൽപ്പിച്ചിരുന്നു.
മൗലാനാ മുഹമ്മദിന്റെ ഭക്തി
ദില്ലിയിലെയും മേവാത്തിലെയും അനേകം ആളുകൾ മൗലാനാ മുഹമ്മദിനോട് ഭക്തിയോടെ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാർഗനിർദേശത്തിൽ നിന്ന് പ്രയോജനം നേടിയവരാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്ത് ആത്മീയതയുടെ പ്രഭ ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും അനൗപചാരികമായ സംഭാഷണ രീതിയിൽ പ്രഭാഷണം നടത്തി. അതിനിടെ അദ്ദേഹം ഇരുന്നു കൊണ്ടിരുന്നു, പൊതുവെ നല്ല സ്വഭാവഗുണങ്ങളെയും സുഹ്ദിനെയും കുറിച്ചുള്ള ഹദീസുകൾ വായിക്കുകയും ലളിതമായ ഭാഷയിൽ അവയുടെ അർത്ഥം വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
ഒരിക്കൽ, മൗലാനാ മുഹമ്മദിന്റെ കണ്ണിനടിയിൽ ഒരു കുരു ഉണ്ടായി, അത് ഏഴു തവണ കീറി തുറക്കേണ്ടി വന്നു. ഡോക്ടർമാർ മയക്കുമരുന്ന് നൽകാൻ നിർബന്ധിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് സ്വീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുകയും ഓപ്പറേഷൻ മുഴുവൻ അനങ്ങാതെ കിടക്കുകയും ചെയ്തു. ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്ത ഡോക്ടർ പിന്നീട് പറഞ്ഞു, തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇതുപോലുള്ള ഒന്ന് കണ്ടിട്ടില്ലെന്ന്.
മൗലാനാ മുഹമ്മദ് സുജൂദിൽ വഫാത്താകുന്നു
മൗലാനാ മുഹമ്മദ് തന്റെ സമയത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും നമസ്കാരത്തിലും ധ്യാനത്തിലും ചെലവഴിച്ചു. തന്റെ മരണത്തിന് മുമ്പുള്ള 16 വർഷങ്ങളിൽ, അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ പോലും തഹജ്ജുദ് നമസ്കാരം ഒഴിവാക്കിയിരുന്നില്ല. 1917-ൽ വിത്ർ നമസ്കാരത്തിലെ സുജൂദിൽ ആയിരിക്കെ അദ്ദേഹം അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു.
രോഗിയായ സഹോദരനെ പരിചരിക്കാൻ മൗലാനാ ഇല്യാസ് ദില്ലിയിലേക്ക് വന്നിരുന്നു, കസ്സാബ് പാരയിലെ നവാൻ വാലി മസ്ജിദിൽ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നു. അവിടെ വച്ചാണ് മൗലാനാ മുഹമ്മദ് വഫാത്തായത്, ഖബറടക്കം നിസാമുദ്ദീനിൽ നടന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ജനാസയിൽ പങ്കെടുത്തു.