താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നത് 16/5/2026-ന് ഉറുദു ഭാഷയിൽ പുറപ്പെടുവിച്ച ഒരു ഫത്‌വയുടെ പരിഭാഷയാണ് (യഥാർത്ഥ ഫത്‌വ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യുക – ഉറുദു):

ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഒപ്പ് ഒരു രേഖയിൽ കാണപ്പെടുമ്പോൾ, ആ ഒപ്പുകാരൻ ആ രേഖയിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കത്തോട് യോജിക്കുന്നു എന്നും അതുതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് എന്നും അത് തെളിയിക്കുന്നു.

മൗലാനാ സഅദ്-നെ സംബന്ധിച്ച ജാമിഅഃ ഇസ്‌ലാമിയ്യ ത‘ലീമുദ്ദീൻ, ദബേൽ, സിംലക്-ന്റെ വ്യക്തമായ നിലപാട്, ജാമിഅഃയുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ ഹസ്രത്ത് മൗലാനാ അഹ്‌മദ് ബുസ്‌റുഗ് സാഹിബ്, _ദാറുൽ ഇഫ്താ_യുടെ രക്ഷാധികാരി ഹസ്രത്ത് അഖ്ദസ് മുഫ്തി അഹ്‌മദ് ഖാൻപൂരി സാഹിബ്, അതിന്റെ ചീഫ് മുഫ്തി ഹസ്രത്ത് മുഫ്തി അബ്ബാസ് ദാവൂദ് ബിസ്മില്ലാഹ് സാഹിബ് (ദാമത് ബറകാതുഹും) എന്നിവരുടെ ഒപ്പുകളോടെ 1438 ഹിജ്‌റ റബീഉൽ അവ്വൽ 8-ന്, അതായത് 2016 ഡിസംബർ 8-ന് ജാമിഅഃയുടെ ലെറ്റർഹെഡിൽ പരസ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഇത് തെളിയിക്കുന്നത്, ഇത് ജാമിഅഃയുടെ നിലപാടായതു പോലെതന്നെ, ഇത് _ദാറുൽ ഇഫ്താ_യുടെ കൂടി നിലപാടും _ഫത്‌വ_യുമാണ് എന്നാണ്. ഈ നിലപാട് പരസ്യമാക്കിയതിനുശേഷം, ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകം മറുപടി നൽകിയിരുന്നില്ല. പകരം ഈ രേഖയിലേക്കും നിലപാടിലേക്കും റഫറൻസ് നൽകുകയായിരുന്നു. താങ്കളുടെ ചോദ്യവും ഈ ശൃംഖലയിലെ ഒരു കണ്ണിയായിരുന്നു.

അതിനാൽ, ജാമിഅഃയുടെയും അതിന്റെ ദാറുൽ ഇഫ്തായുടെയും വ്യക്തമായ നിലപാട് ഇതിനകം പൊതുസമൂഹത്തിൽ ലഭ്യമായിരുന്നതിനാൽ, താങ്കൾ ബുദ്ധിശക്തിയുള്ള ഒരു മതപണ്ഡിതനായതിനാൽ, മറുപടി ലഭിക്കാതെ തന്നെ, ദാറുൽ ഇഫ്താ, ദബേൽ ഇപ്പോഴും ഈ നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു എന്ന് താങ്കൾ സ്വയം മനസ്സിലാക്കുമെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതി.

നിർഭാഗ്യവശാൽ, താങ്കൾ ഈ ചോദ്യം ചോദിച്ചതിനുശേഷം ഇത്രയും കാലം കഴിഞ്ഞ്, ജാമിഅഃ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖ ഒരു ഫത്‌വ അല്ല എന്നും, താങ്കളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി ലഭിക്കാത്തതിനാൽ മൗലാനാ സഅദിന്റെ തെറ്റായ വീക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ജാമിഅഃയുടെ ദാറുൽ ഇഫ്താ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണെന്നും താങ്കൾ സ്വയം നിഗമനം ചെയ്തു എന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്ന താങ്കളുടെ സന്ദേശങ്ങൾ ഞങ്ങൾ അടുത്തിടെ മാത്രമാണ് വായിക്കുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്തത്.

അതിനാൽ, മറുപടി അയക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്ന നിലയിൽ പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ ദൂരീകരിക്കുന്നതിനായി, ഇപ്പോൾ ദാറുൽ ഇഫ്താ താങ്കളുടെ ചോദ്യത്തിന് മറുപടി നൽകേണ്ടത് ആവശ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു.

ജാമിഅഃയുടെ ദാറുൽ ഇഫ്താ അവരുടെ ഈ നിലപാടിൽ വ്യക്തമാക്കിയത്, മൗലാനാ സഅദ് '_ഉലമാ_ക്കളുടെ ഏകകണ്ഠമായ അഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധവും നേർവഴിയിൽനിന്ന് വ്യതിചലിച്ചതുമായ വീക്ഷണങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട് എന്നാണ് എന്നത് ഓർക്കുക. അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ വളരെ അപകടകരമാണ്… ഇത് ഇന്നും ജാമിഅഃയുടെയും അതിന്റെ _ദാറുൽ ഇഫ്താ_യുടെയും നിലപാടായി തുടരുന്നു. ഇനി ഞങ്ങൾ താങ്കളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകാം.

താങ്കൾ ചോദ്യത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നത്: "(ബാർബഡോസിലെ) _ശൂറാ_യിലെ അംഗങ്ങൾ പറയുന്നത്, നിസാമുദ്ദീനിലെ ആളുകൾ വിശ്വാസപരമായി ആക്ഷേപകരമായ കാര്യങ്ങൾ പറയുന്നു എന്നാണ്" എന്നാണ്.

ഇത് അതിൽത്തന്നെ ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. നിരവധി മത സംഘടനകൾ ഫത്‌വകൾ വഴി മൗലാനാ സഅദ് കന്ധൽവിയുടെ ഈ തരത്തിലുള്ള ആക്ഷേപകരമായ പ്രസ്താവനകളും നിസാമുദ്ദീനിലെ ആളുകളുടെ പ്രസ്താവനകളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ദാറുൽ ഉലൂം ദയോബന്ദ് പുറപ്പെടുവിച്ച ഒരു ഫത്‌വ, തത്വങ്ങളിലും അനുബന്ധ കാര്യങ്ങളിലും ഉള്ള അവരുടെ പിഴവുകൾ ദീർഘമായ വിശദമായ തെളിവുകളോടെ ശക്തമായി ഖണ്ഡിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദാറുൽ ഉലൂം ദയോബന്ദിന്റെ 1444 ഹിജ്‌റ വർഷത്തെ ഫത്‌വ കാണുക.

കൂടാതെ, ചോദ്യത്തിൽ ഇത് കൂടി പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു: "ബാർബഡോസിൽ നിസാമുദ്ദീനെ പിന്തുടരുന്ന രണ്ടോ മൂന്നോ 'ഉലമാ ഉണ്ട്. നിസാമുദ്ദീനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജമാഅത്തുകൾക്ക് ബാർബഡോസിലേക്ക് വരാൻ അനുവാദം നൽകണമെന്നും, ശൂറാ നൽകുന്ന ഏത് മാർഗനിർദ്ദേശം അനുസരിച്ചും അവർ പ്രവർത്തിക്കും എന്നും അവർ പറയുന്നു….

എന്നാൽ, ഈ ആളുകൾ ചില വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നെങ്കിലും, ആരും കൂടെയില്ലാത്തപ്പോൾ, അവർ ജനങ്ങളെ തങ്ങളിലേക്ക് ചായ്ച്ച് അസ്ഥിരത സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്ന് ശൂറാ പ്രസ്താവിക്കുന്നു."

ഈ യാഥാർത്ഥ്യം ഞങ്ങൾക്കും വ്യക്തമായിട്ടുണ്ട്, ആവർത്തിച്ച് മാർഗനിർദ്ദേശം നൽകിയാലും, വാക്കാൽ പിൻവാങ്ങിയാലും, അവസരം കിട്ടിയാലുടൻ നിസാമുദ്ദീനിലെ ആളുകളുടെ വ്യതിചലനവും തെറ്റിദ്ധാരണയും വീണ്ടും പ്രകടമാകാൻ തുടങ്ങുന്നു.

ദാറുൽ ഉലൂം ദയോബന്ദ് അതിന്റെ ഒരു _ഫത്‌വ_യിൽ വ്യക്തമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു: "കാര്യം ശരിയാക്കുന്നതിനു പകരം, തെറ്റായ വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലുള്ള അവരുടെ നിർബന്ധം, _ദീനി_ലും _ശരീഅത്തി_ലും ഉള്ള മാറ്റങ്ങൾ, കെട്ടിച്ചമച്ച ആശയങ്ങളിലുള്ള നിലനിൽപ്പ് എന്നിവ വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു." (പേജ്.17)

ചോദ്യത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു കാര്യം: "നിസാമുദ്ദീനിലെ ആളുകൾ വിശ്വാസപരമായി ആക്ഷേപകരമായ പ്രസ്താവനകൾ നടത്തുന്നു എന്നും ശൂറാ പറയുന്നു. അതിനാൽ, ഈ _ഫിത്‌ന_യുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച്, അതിന്റെ ദോഷങ്ങളെ തടയിടാൻ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."

അതെ, ഇതേ ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ദാറുൽ ഉലൂമിന്റെ _ഫത്‌വ_യിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന മാർഗനിർദ്ദേശം നൽകപ്പെട്ടത്: "അയക്കപ്പെട്ട പ്രഭാഷകന്റെ പ്രസംഗം ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച് തെറ്റാണ്. ഈ പ്രഭാഷണങ്ങളിലെ ഭൂരിഭാഗം പ്രസ്താവനകളും, ശർഈ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വ്യക്തിപരമായ കെട്ടിച്ചമച്ച വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ഖുർആൻ, ഹദീസുകൾ, _സ്വഹാബികളു_ടെ ജീവിതം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റായതോ ദുർബലമായതോ ആയ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.

ഇത്തരം സംസാരങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയോ ഏതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയോ പ്രചരിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് അനുവദനീയമല്ല." (പേജ്.17)

ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും, കാര്യം നിയന്ത്രണത്തിൽ വന്നിട്ടില്ല. പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ വ്യതിചലനത്തിന്റെയും അക്കാദമിക അസത്യസന്ധതയുടെയും പ്രവണത ദിനംപ്രതി വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, ചോദ്യത്തിൽ ഉദ്ധരിച്ച _ശൂറാ_യുടെ ഇനിപ്പറയുന്ന വാക്കുകൾ: "അവരുടെ മുതിർന്നവരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചതിനുശേഷം, _ആലമി ശൂറാ_യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആളുകൾക്ക് മാത്രമേ ബാർബഡോസിലേക്ക് വരാൻ അനുവാദമുള്ളൂ എന്ന് അവർ തീരുമാനിച്ചു," എന്നത് ഉചിതവും ന്യായയുക്തവുമാണ്.

ഒരു ഉപദേഷ്ടാവ് (വാഇള്), പ്രചാരകൻ (മുബല്ലിഗ്), അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ നേതാവ് ശരീഅത്ത് വിരുദ്ധമായ വഴികേടിന് ഇരയാകുമ്പോൾ സ്വീകരിക്കേണ്ട നിലപാടിനെക്കുറിച്ച് ബഹുമാന്യരായ കർമശാസ്ത്ര പണ്ഡിതന്മാർ വിശദമായ മാർഗനിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതു സംബന്ധിച്ച്, ഖാളി ഇയാള് (അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തോട് കരുണ കാണിക്കട്ടെ) തന്റെ പ്രശസ്ത ഗ്രന്ഥമായ 'അശ്-ശിഫാ'-യിൽ വ്യക്തമായി സംസാരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അതിലെ ഒരു ഭാഗത്തിന്റെ പരിഭാഷ _മുല്ലാ അലീ ഖാരിയു_ടെ (അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തോട് കരുണ കാണിക്കട്ടെ) വ്യാഖ്യാനത്തോടെ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.

"അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരുടെ ﷺ ബഹുമാനത്തിൽ കുറ്റം കണ്ടെത്തുന്നവർ (അല്ലെങ്കിൽ ശർഈ കാര്യങ്ങളിൽ തെറ്റായി സംസാരിക്കുന്നവർ), മതജ്ഞാനവും ഹദീസുകളും ആഖ്യാനങ്ങളും തേടപ്പെടുന്ന ആളുകളാണെങ്കിൽ; അല്ലെങ്കിൽ തീരുമാനങ്ങൾ തീർച്ചയായും അനുസരിക്കപ്പെടുന്ന നേതാക്കളും ന്യായാധിപന്മാരുമാണെങ്കിൽ; അല്ലെങ്കിൽ സാക്ഷ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആളുകളാണെങ്കിൽ; അല്ലെങ്കിൽ അവകാശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് ഫത്‌വ വിശ്വസനീയമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വ്യക്തിയാണെങ്കിൽ, ഈ മൂന്ന് സാഹചര്യങ്ങളിലും ഭരണം ഇതാണ്: അത്തരം വ്യക്തികളിൽ നിന്ന് മതപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഈ വ്യതിചലനങ്ങൾ കേൾക്കുന്നവർക്ക്, ജനങ്ങളെ അവരിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ ഈ ദുഷ്ടവും അഴിമതി നിറഞ്ഞതുമായ പ്രസ്താവനകൾ പരസ്യമായി തുറന്നുകാട്ടേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്. ജനങ്ങളെ അവരിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി അവർ പറഞ്ഞതിന്റെ സാക്ഷ്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെടണം.

അതിനുശേഷം, ഈ ആളുകളുടെ വ്യതിചലനത്തെക്കുറിച്ച് അറിയുന്ന മുസ്‌ലിംകളുടെ നേതാക്കൾക്ക് ജനങ്ങൾക്ക് അവർക്കെതിരെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ് (വാജിബ്). കൂടാതെ, അവരുടെ പ്രസ്താവനകൾ കുഫ്ർ (അവിശ്വാസം) ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ അതിന്റെ കുഫ്ർ, അല്ലെങ്കിൽ ശർഈ അഴിമതി ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ അതും ജനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമാക്കിക്കൊടുക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്, അതിലൂടെ അവരുടെ ദോഷം മുസ്‌ലിംകളിൽ നിന്ന് തടയപ്പെടുകയും, ദൂതന്മാരുടെ നേതാവിന്റെ ﷺ വാജിബ് (നിർബന്ധിത) അവകാശം നിറവേറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്യും.

ഈ വ്യക്തി ജനങ്ങൾക്ക് പ്രഭാഷണം നടത്തുന്നയാളോ _മക്തബു_കളിൽ (മതപഠന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ) കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നയാളോ ആണെങ്കിലും ഇതേ നിയമം ബാധകമാണ്. കാരണം, ആന്തരികാവസ്ഥ ഇത്ര മോശമായ ഒരാൾ തന്റെ കുഫ്റും വ്യതിചലനവും ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ കുത്തിവയ്ക്കില്ല എന്ന് ആർക്കും ഒരിക്കലും ഉറപ്പ് നൽകാൻ കഴിയില്ല. ചുരുക്കത്തിൽ, അല്ലാഹു _തആലാ_യുടെയും, ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രവാചകന്റെ ﷺ യും, _ശരീഅത്തി_ന്റെയും അവകാശങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി, ഇത്തരം ആളുകളെ ശാസിക്കുകയും വിമർശിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ഈ നേതാക്കൾക്ക് ശക്തമായി നിർബന്ധമാണ്." (ശർഹ് അശ്-ശിഫാ 2/450-51)

ഈ കർമശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, മൗലാനാ സഅദ് കന്ധൽവിയെയോ നിസാമുദ്ദീനിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്താൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ട ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിയെയോ _ജമാഅത്തി_നെയോ ബാർബഡോസിലേക്ക് ക്ഷണിക്കരുത് എന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. അവരുടെ ഉപദേശങ്ങളും പ്രഭാഷണങ്ങളും തഅ്‌ലീമും തബ്‌ലീഗും കേൾക്കരുത്, അവയ്ക്ക് അവസരവും നൽകരുത്.

അവിടെ താമസിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് അവരുടെ വിഷത്തെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനും അവരിൽ നിന്ന് അകന്നു നിൽക്കാൻ ജനങ്ങളെ ശക്തമായി ഉപദേശിക്കാനും പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകൾക്കും (_ജമാഅത്തു_കൾക്കും) _ജംഇയ്യത്തു_കൾക്കും (കൗൺസിലുകൾക്കും) ബാധ്യതയുണ്ട്.

_അമീറുൽ മുഅ്‌മിനീൻ ഹസ്രത്ത് ഉമർ ഫാറൂഖി_ന്റെ കാലത്ത്, ഖുർആനിലെ ദുർഗ്രാഹ്യവും അവ്യക്തവുമായ ആയത്തുകളെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ച് ജനങ്ങളെ വഴിതെറ്റിച്ചിരുന്ന സ്വബീഗ് ഇബ്നു അസൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹസ്രത്ത് ഉമർ അദ്ദേഹത്തെ കഠിനമായി ശിക്ഷിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതിൽനിന്ന് ജനങ്ങളെ തടയുകയും ചെയ്തു. (ഇസാലത്തുൽ ഖഫാ പേജ്.236)

നിരവധി ബഹുമാന്യ _ഫതാവാ_കളിലൂടെ നിസാമുദ്ദീനിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ വ്യതിചലനം ഇത്ര വ്യക്തമായി അറിഞ്ഞതിനുശേഷവും, അവർക്ക് കാൽനിലയുറപ്പിക്കാൻ ഇപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്ന ആളുകൾ, ഉമ്മത്തിൽ വഴികേട് പ്രചരിപ്പിച്ച കുറ്റത്തിന് പാപികളാണ്. അതുവഴി പ്രചരിക്കുന്ന വഴികേടിന്റെ പ്രചാരണത്തിൽ അവർക്കും നേരിട്ട് പങ്കും പങ്കാളിത്തവും ഉണ്ടായിരിക്കും. അല്ലാഹു തആലാ നമ്മെ ഫിത്‌നകളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കട്ടെ.

അല്ലാഹുവിനറിയാം ഏറ്റവും നല്ലത്.

എഴുതിയത്:

ദാസൻ: മുഹമ്മദ് ഹിഫ്ദുർ റഹ്മാൻ സിംലകി

(സഹായ മുഫ്തി) 1447 ഹിജ്‌റ ദുൽ ഖഅ്ദ 2-ാം തീയതി, 16/5/2026-ന് സമാനം

ഉത്തരം ശരിയാണ്: ദാസൻ: അഹ്‌മദ് ഖാൻപൂരി (അദ്ദേഹത്തിന് പൊറുക്കപ്പെടട്ടെ.) (ജാമിഅഃ ഇസ്‌ലാമിയ്യ ത‘ലീമുദ്ദീൻ, ദബേലിലെ ദാറുൽ ഇഫ്തായിലെ മുഫ്തി) 1447 ഹിജ്‌റ ദുൽ ഖഅ്ദ അൽ-ഹറാം 29-ാം തീയതി	ഉത്തരം ശരിയാണ്: അബ്ബാസ് ദാവൂദ് ബിസ്മില്ലാഹ് (അദ്ദേഹത്തിന് പൊറുക്കപ്പെടട്ടെ.) (ജാമിഅഃ ഇസ്‌ലാമിയ്യ ത‘ലീമുദ്ദീൻ, ദബേലിലെ ദാറുൽ ഇഫ്തായിലെ മുഫ്തി)
ദാസൻ: മഹ്‌മൂദ് സിംലകി (സഹായ മുഫ്തി)	ഉത്തരം ശരിയാണ്: ദാസൻ: അബ്ദുൽ ഖയ്യൂം രാജ്‌കോട്ടി (സഹായ മുഫ്തി)
മുഹമ്മദ് ബിസ്മില്ലാഹ് (അദ്ദേഹത്തിന് പൊറുക്കപ്പെടട്ടെ.) 1447 ഹിജ്‌റ ദുൽ ഖഅ്ദ 30-ാം തീയതി (സഹായ മുഫ്തി)	ഇംറാൻ തരാദ്‌വി (സഹായ മുഫ്തി)

യഥാർത്ഥ ഫത്‌വ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യുക – ഉറുദു